سیاست خارجی دولت نبوی با تأکید بر عملکرد جعفر طیار(ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه تاریخ اهل‎بیت (ع)، مجتمع تاریخ، سیره و تمدن اسلامی، جامعه‌المصطفی، قم، ایران.

چکیده

چکیده
سیاست خارجی از مسائل مهم هر دولت به‌شمار می‌رود که یکی از ابعاد مهم سیره پیامبر(ص) نیز می‌باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی سیاست خارجی پیامبر اکرم (ص) با تأکید بر عملکرد جعفر طیار(ع) و شناخت چگونگی آن سیاست به‌روش توصیفی- تحلیلی با رویکرد تاریخی انجام شد. نتایج بررسی‌ها نشان داد که پیامبر (ص) براساس مبانی و اصولی مانند توحید، حاکمیت خدا، جهانی بودن اسلام و رسالت پیامبر اکرم (ص)، عدالت، نفی سبیل، برقراری ارتباط و وفای به عهد و پیمان و استفاده از راهبردهایی مانند دعوت اسلامی، جهاد و صلح، سیاست خارجی خود را بنا نهاد. راهبردهای رسول (ص) در سیاست خارجی در راستای اهداف و براساس مبانی و اصول سیاست خارجی آن حضرت بود. براساس همان مبانی و اصول، جعفر طیار(ع) در رساندن پیام رسالت و سیاست‌های دولت نبوی به حبشه، اعمال سیاست خارجی دولت نبوی در برخورد با رومیان و حاکمان دست‌نشانده آنها در منطقه نقش مؤثری داشت. جعفر طیار(ع) با فرماندهی اولین جنگ اسلام خارج از جزیره‌العرب، خط‌شکن این نوع جنگ و پیشگام دیپلماسی نظامی شد.
 

کلیدواژه‌ها


  1. * قرآن کریم

    1. ابن اثیر، علی‌بن ابی الکرم (1414هـ.ق). الکامل فی التاریخ.‌ محقق: مکتب التراث. بیروت: مؤسسه التاریخ العربی.
    2. ابن اثیر، علی‌بن ابی الکرم (1419هـ.ق). اسد الغابه. بیروت: دار الفکر.
    3. ابن الحجر، شهاب‌الدین.، و احمد‌بن علی (1415هـ.ق). الاصابه فی تمییز الصحابه. محقق: عادل احمد عبدالموجود.، و علی محمد معوض. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    4. ابن‌ سعد، محمد‌‌بن سعد‌‌بن منیع (1410هـ.ق). الطبقات الکبری. محقق: محمد عبدالقادر عطا. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    5. ابن ‌هشام، ابومحمد عبدالملک‌بن هشام (1413هـ.ق). السیره النبویه. محقق: مصطفی السقا.، و دیگران. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    6. احمدی، محمدقاسم (1401). بررسی و تحلیل اصول حاکم بر روابط خارجی در حکومت نبوی. نشریه سخن تاریخ، 16(38)، 65- 93.
    7. احمدی میانجی، علی (1419هـ.ق). مکاتیب الرسول. تهران: دار الحدیث.
    8. احمدی، محمدقاسم (1390). روابط خارجی در حکومت نبوی. قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
    9. آقابخشی، علی.، و افشاری‌راد، مینو (1383). فرهنگ علوم سیاسی. تهران: نشر چاپار.
    10. بهزادی، حمید (1368). اصول روابط بین‌الملل و سیاست خارجی. تهران: نشر دهخدا.
    11. جلیلی، سعید (1373). سیاست خارجی پیامبر (ص). تهران: مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی.
    12. حلبی، علی‌بن برهان‌الدین (بی‌تا). السیره الحلبیه. بیروت: دار احیاء التراث العربی، المکتبه الاسلامیه.
    13. سبحانی، جعفر (1370). مبانی حکومت اسلامی. مترجم: الهامی، داود. بی‌جا: مؤسسه علمی و فرهنگی سید‌الشهدا.
    14. شلبی، محمود (بی‌تا). حیاه جعفر‌بن ابی‌طالب ذی الجناحین الطیار(ع). بیروت: دار الجیل.
    15. شهید اول، محمد‌بن مکی (1414هـ.ق). الدروس الشرعیه. قم: انتشارات اسلامی.
    16. صدوق، محمد‌بن علی (1410هـ.ق). الخصال. محقق: غفاری، علی اکبر. بیروت: الطبعه الاولی، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات.
    17. طبری، محمد‌بن جریر (بی‌تا). تاریخ الامم و الملوک (تاریخ الطبری). محقق: محمد ابوالفضل ابراهیم. بیروت: روائع التراث العربی.
    18. طوسی، محمد‌بن حسن (1417هـ.ق). الخلاف. قم: انتشارات اسلامی.
    19. عمید زنجانی (1367). فقه سیاسی، حقوق بین الملل اسلام. تهران: انتشارات امیرکبیر.
    20. فتحی غیث (بی‌تا). الاسلام و الحبشه عبر التاریخ. القاهره: مکتبه النهضه المصریه.
    21. فراتی، عبدالوهاب (1385). نظریه سیاست خارجی در دولت نبوی. نشریه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم، 9(35)، 111- 121.
    22. فلیح، جعفرحسین (1423هـ.ق). جعفر‌بن ابی‌طالب ذوالجناحین و دوره فی الدعوه الاسلامیه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه بغداد.
    23. مسعودی، علی‌بن ‌الحسین (1993). التنبیه و الاشراف. بیروت: دار و مکتبه الهلال.
    24. المعلم، محمدعلی (1442هـ.ق). جعفر‌بن ابی‌طالب رحیق النبوه و شذا الامامه. کربلا: العتبه الحسینیه المقدسه.
    25. موسوی، سیدمحمدیعقوب. (1386). سیره پیامبر اعظم در روابط خارجی. پژوهشنامه فقهی. فقه پژوهان، - (1). https://sid.ir/paper/496242/fa
    26. موسوی، سید محمد (1384). دیپلماسی و رفتار سیاسی در اسلام. قم: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
    27. نجفی، محمدحسن (1400هـ.ق). جواهر الکلام. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    28. واقدی، محمد‌بن ‌عمر‌بن ‌واقد (1409هـ.ق). المغازی. محقق: دکتر مارسدن جونس. بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات.
    29. ورعی، سید جواد (1390). بررسی فقهی اصل در روابط خارجی دولت اسلامی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    30. یعقوبی، احمد‌بن ابی یعقوب (1373). تاریخ الیعقوبی. قم: منشورات شریف رضی.